BES hesabınız büyüdü: Ne kadarı getiri, ne kadarı yeni ödeme?
100 bin liralık BES hesabı 112 bin liraya çıktıysa getiriniz mutlaka %12 değildir. Arada yatırılan para, fon dağılımı ve devlet katkısı hesabı sonucu değiştirir. FinRateX, toplam bakiyeyi adım adım ayırıyor.
Bu haberde
112 bin lira neden %12 getiri demek olmayabilir?
Tamamen varsayımsal bir hesapta ay başında 100.000 TL bulunuyor ve ay içinde 10.000 TL daha yatırılıyor olsun. Ay sonunda 112.000 TL görülüyorsa bakiyedeki 12.000 TL artışın 10.000 TL’si yeni paradır. Fark 2.000 TL’dir. Fakat ödemelerin günlerini bilmeden bu farktan doğru bir dönemsel getiri yüzdesi çıkarmak mümkün değildir. Hesaba ayın ilk gününde giren para ile son gününde giren paranın yatırımda kaldığı süre farklıdır.
Fon getirisine bakarken aynı dönemi kullanın
Hesabınıza ait nakit hareketleriyle fonun pay fiyatı hareketini ayrı izleyin. Fon karşılaştırmasında başlangıç ve bitiş tarihleri aynı olmalıdır. Birinin son bir aylık, diğerinin yılbaşından bu yana getirisi yan yana konulduğunda benzer görünen yüzdeler farklı dönemleri anlatır. EGM de fon seçenekleri ile geçmiş performansın incelenmesine yönelik bilgi sunuyor. Geçmiş dönem getirisi, gelecek dönem için taahhüt değildir.
Devlet katkısı hesabı ayrı bir katmandır
Devlet katkısı hesabındaki toplam ile hak edilmiş tutar aynı kavram değildir. Hak kazanma, sistemde geçirilen süre ve ayrılma durumuna bağlıdır. Bu yüzden uygulamada görünen genel toplamı, bugün ayrılırsanız yapılacak net ödemeyle eşitlemeyin. Katkı tutarını, hak edilmiş bölümünü ve şirketin ayrılma hesabını ayrı görmek gerekir. Burada güncel devlet katkısı oranına veya yıllık üst limite ilişkin bir hesap yapılmıyor.
Dağılım etkisi: Bir fonun getirisi bütün hesaba geçmez
Basit bir örnekte 100.000 TL’nin 40.000 TL’si bir fonda, 60.000 TL’si diğer fonda bulunsun. İlk fon %10 yükselirken ikincisi değişmiyorsa, yeni ödeme ve gider bulunmadığı varsayımıyla toplam 104.000 TL olur. Bir fon %10 kazandığı halde bütün hesabın artışı %4’tür. Bu bir dağılım önerisi değildir; ağırlıkların sonucu nasıl değiştirdiğini gösterir. Gerçek hesapta pay fiyatları, işlem tarihleri ve nakit hareketleri birlikte dikkate alınır.
Nominal artışla alım gücünü ayırın
Yalnız düşünme örneği olarak bir dönemde birikimin %20, karşılaştırılan fiyat düzeyinin %25 arttığını varsayın. Alım gücü hesabı %20’den %25’i doğrudan çıkarmak değil, 1,20’yi 1,25’e bölüp bir çıkarmaktır: sonuç %−4 olur. Bu oran herhangi bir yılın gerçekleşmiş enflasyonu değildir. Düzenli para girişleri olan bir hesapta önce karşılaştırılabilir yatırım performansı hesaplanmalı; daha sonra aynı dönemin fiyat değişimiyle değerlendirilmelidir.
Ekrandan hangi bilgileri alın?
Başlangıç bakiyesini, ödeme tarihlerini, çekim veya aktarımları, dönem sonu bakiyesini ve fon dağılımını kaydedin. Devlet katkısı hesabını bu dökümden ayrı görün. Şirketten alınan güncel belge, tarihleri belirsiz bir ekran görüntüsünden daha açıklayıcıdır. Getiri hesabıyla ayrılma tutarı hesabını aynı soruya indirmeyin: biri yatırımın değişimini, diğeri sözleşme koşulları altında yapılacak ödemeyi ilgilendirir. Kendi sözleşmenize ilişkin vergi, kesinti ve hak ediş için emeklilik şirketinizin kişisel dökümünü kullanın.
Altın Haberleri