Getirinin tekrar yatırıma girmesi
Bileşik getiri, önceki dönemde kazanılan tutarın sonraki dönemde getirinin hesabına katılmasıdır. Her dönemde kazancı çekerseniz aynı bileşik yapı oluşmaz. Sabit dönemsel oran için dönem sonu değer başlangıç tutarı × (1 + oran)^dönem sayısıdır. Oran ile dönem sayısı aynı birimde olmalıdır: aylık oranı yıllık dönem sayısıyla eşleştirmek sonucu bozar. Formül matematiksel bir varsayımdır; yatırımın her dönem aynı getiriyi sağlayacağını göstermez.
100.000 TL: basit ve bileşik sonuç
Vergi ve ücretin olmadığı varsayımsal örnekte aylık %2 getiriyle 100.000 TL, 12 dönem sonunda 126.824,18 TL olur. Her ay başlangıç tutarının %2’sini kazanıp kazancı yeniden yatırmayan basit hesapta toplam 124.000 TL’dir. Aradaki 2.824,18 TL getirinin de getiri üretmesinden kaynaklanır. Aylık %2’nin bileşik yıllık karşılığı yaklaşık %26,82’dir; yalnızca 12 ile çarpıp %24 demek aynı hesabı ifade etmez.
Ortalama getiri neden yanıltır?
Bir yatırım ilk dönem %20 yükselip ikinci dönem %20 düşerse 100.000 TL önce 120.000’e, sonra 96.000’e iner. Aritmetik ortalama %0 olsa da toplam sonuç −%4’tür. Dönemsel getiriler toplanmaz, (1 + getiri) çarpanları çarpılır. Kayıptan sonra eski tutara dönmek için gereken artış da simetrik değildir: %20 düşüşten sonra başlangıca dönmek %25 artış gerektirir. Volatilite bu nedenle yalnız duygusal değil matematiksel sonuç da yaratır.
Kesinti ve ek para hesabı değiştirir
Vergi veya ücret her dönem getiriden düşüyorsa yeniden yatırıma girecek tutar küçülür. Kesintinin yalnız dönem sonunda uygulanması başka bir sonuca yol açabilir. Her ay yeni para ekliyorsanız her katkının yatırımda kaldığı süre farklıdır; tüm parayı ilk gün yatırılmış gibi hesaplamayın. Başlangıç katkısı ile ay sonu katkısı da aynı değildir. Karşılaştırırken ücretin zamanı, katkının tarihi ve kazancın yeniden yatırıma dönüp dönmediği açık olmalıdır.
Nominal büyüme ile satın alma gücü
Dönem boyunca nominal getiri %30 ve aynı dönem fiyat artışı %25 varsayılırsa reel getiri 1,30 / 1,25 − 1 = %4’tür. Sadece 30 − 25 yapmak yaklaşık hesap verir. Bileşik büyümenin etkisini değerlendirirken aynı döneme ait enflasyonu, para birimini ve nakit hareketlerini kullanın. Senaryonun sonunda hem toplam katkıyı hem net kazancı ayrı gösterin; büyük dönem sonu bakiye her zaman yüksek yatırım başarısı anlamına gelmez.
Kaynaklar ve ileri okuma
Sayısal örnekler açıklama amacıyla kurulmuş senaryolardır; şirket verisi, banka teklifi veya güncel vergi oranı değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme ve finansal eğitim amaçlıdır. Kişisel yatırım tavsiyesi, alım veya satım önerisi değildir.