F/K 10’dan 20’ye nasıl çıkar? Tek seferlik kârı ayırma rehberi
Bir hissenin F/K oranı 10 görünebilir; fakat kârın yarısı tekrarlanmayacak bir gelirden geliyorsa aynı fiyatla farklı bir tablo oluşur. FinRateX, 100 milyon TL’lik varsayımsal örnekte iki hesabı karşılaştırıyor.
Bu haberde
Aynı fiyat, iki farklı kâr tabanı
Gerçek bir şirketin değerlemesi değildir. Tüm tutarlar aynı para birimi ve aynı dönem varsayımıyla verilmiştir.
| Kalem | Raporlanan örnek | Duyarlılık hesabı |
|---|---|---|
| Piyasa değeri | 100 milyon TL | 100 milyon TL |
| Ortaklara ait yıllık net kâr | 10 milyon TL | 5 milyon TL |
| F/K | 10 | 20 |
Önce payı ve paydayı eşleştirin
Fiyat/kazanç oranı, şirketin piyasa değerini yıllık kârıyla karşılaştırır. Hesaba başlamadan önce kârın hangi döneme ait olduğunu ve ortaklara düşen net kârın kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin. KAP’taki finansal rapor ve dipnotlar, kârın hangi işlemlerden oluştuğunu incelemek için başlangıç noktasıdır. Aşağıdaki rakamlar varsayımsal bir şirkete aittir.
10 kat görünen oran neden 20 kat olabilir?
Varsayımsal şirketin piyasa değeri 100 milyon TL, ortaklara ait yıllık net kârı 10 milyon TL olsun. İlk F/K hesabı 100 ÷ 10 = 10’dur. Bu kârın 5 milyon TL’sinin, vergiler sonrası tek seferlik bir işlemden geldiğini ayrıca varsayalım. Yalnız duyarlılığı görmek için bu katkıyı çıkarırsak kalan kâr 5 milyon TL, oran ise 100 ÷ 5 = 20 olur. Hisse fiyatı değişmedi; değişen, karşılaştırmanın kâr tabanıdır.
Düzeltme yapmak yeni bir kesinlik yaratmaz
Bir geliri tek seferlik saymadan önce dipnotunu okuyun. Benzer gelirler her yıl başka bir adla tekrarlanıyorsa bunları sürekli dışlamak da yanıltabilir. Varlık satışından gelen nakitle işletmenin düzenli faaliyetinden doğan kârı ayırın. Örnekteki 20 kat, tek doğru F/K olduğu için değil, kârın içeriğinin oranı ne kadar değiştirebildiğini göstermek için hesaplanıyor.
Dönem farkı oranı sessizce değiştirir
Üç aylık kârı, yıllık kârla aynı başlık altında kullanmayın. Mevsimsel bir işletmenin güçlü çeyreğini dörtle çarpmak, her çeyreğin aynı geçtiği varsayımını içerir. Son on iki ay ile takvim yılı da her tarihte aynı dönem değildir. İki hisseyi karşılaştırırken hem kullanılan kâr dönemi hem muhasebe kapsamı uyumlu olmalıdır. Ayrıca zarar eden bir işletmede negatif F/K, ucuzluk sıralaması için olumlu bir gösterge gibi yorumlanmamalıdır.
Borç ve nakit F/K’da nerede duruyor?
F/K hesabındaki pay, piyasa değeridir; şirket değeri hesabında kullanılan borç ve nakit düzeltmeleriyle aynı şey değildir. Bu yüzden yüksek borçlu bir işletmeyle net nakit taşıyan işletmenin yalnız F/K’sını karşılaştırmak bütün finansman farkını göstermez. Finansman giderleri kârı etkileyebilir; ancak tek katsayı borcun vadesini, nakit ihtiyacını veya işin riskini ayrı ayrı açıklamaz. Farklı çarpanları aynı isimle kullanmamak gerekir.
Ucuzluk hükmünden önce kontrol listesi
Önce fiyatın ve kârın tarihlerini eşleştirin. Ardından ortaklara ait kârı, tek seferlik kalemleri ve nakit üretimini inceleyin. Aynı F/K, farklı büyüme beklentileri ve borç yapıları olan iki şirkette aynı anlama gelmeyebilir. Düşük katsayı, incelemeyi bitiren bir “ucuz” etiketi değil; kârın ne kadar sürdürülebilir olduğunu sormak için başlangıçtır.