Çarpan hesabından önce verinin zemini
Bir değerleme çarpanı fiyat ile finansal performans arasındaki ilişkiyi özetler. Piyasa değeri güncel olabilirken kâr son açıklanan yıla ait olabilir; bu tarih farkını kaydedin. Para birimini, rapor kapsamını ve pay sayısını aynı zemine getirin. Geçmiş on iki ay kârı, son yıl kârı ve gelecek yıl tahmini birbirinin yerine geçmez. Tahmin kullanılıyorsa gerçekleşmiş veri gibi sunmayın ve tahminin kaynağını ayrıca belirtin.
Örnek: aynı F/K, farklı kâr kalitesi
İki varsayımsal şirketin piyasa değeri 1 milyar TL, net kârı 100 milyon TL olsun: ikisinin de F/K’sı 10’dur. İkinci şirkette kârın 40 milyonu varlık satışından geliyorsa bu geliri dışlayan örnek kâr 60 milyon TL, karşılık gelen çarpan yaklaşık 16,67 olur. Bu otomatik bir ‘doğru fiyat’ değildir; düzeltmenin neden yapıldığını gösterir. Vergi ve faaliyet etkileri gerçekte ayrıca incelenir. Ucuz görünen çarpanın kaynağını araştırın.
Firma değeri borcu hesaba katar
Basitleştirilmiş firma değeri piyasa değeri + finansal borç − nakit olarak düşünülebilir; azınlık payları ve başka düzeltmeler uygulamaya göre eklenebilir. Piyasa değeri 1 milyar, borç 400 milyon, nakit 100 milyon TL ise bu tanımla firma değeri 1,3 milyar TL’dir. FAVÖK 200 milyon TL olduğunda FD/FAVÖK 6,5 olur. FAVÖK yatırım harcamasını ve borç ödeme yükünü ortadan kaldırmaz; hesaplanan oranı nakit üretimiyle sınayın.
Emsal seçimi sonucu değiştirebilir
Aynı sektör etiketi yeterli değildir. Ürün karması, coğrafya, büyüme hızı, borç, sermaye ihtiyacı ve düzenleme koşulları farklı şirketlerin çarpanları da farklı olabilir. Döngüsel şirketin zirve kârı F/K’yı yapay biçimde düşük gösterebilir. Zarar eden şirkette negatif F/K’yı ucuzluk sıralaması gibi kullanmayın. Defter değeri karşılaştırmasında da varlık kalitesi, muhasebe politikası ve özkaynak getirisi önemlidir.
Bir çarpanı nasıl sunmalı?
Fiyat tarihi, finansal dönem, gerçekleşmiş veya tahmini veri ayrımı, formül, düzeltmeler ve emsal listesi aynı tabloda görünmelidir. Sonuca ‘al’ veya ‘sat’ etiketi koymak yerine hangi varsayım değişirse çarpanın değişeceğini gösterin. Kâr %20 düşerken piyasa değeri sabit kalırsa F/K 10’dan 12,5’e çıkar. Bu basit duyarlılık, tek sayının ne kadar koşula bağlı olduğunu anlatır.
Kaynaklar ve ileri okuma
Sayısal örnekler açıklama amacıyla kurulmuş senaryolardır; şirket verisi, banka teklifi veya güncel vergi oranı değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme ve finansal eğitim amaçlıdır. Kişisel yatırım tavsiyesi, alım veya satım önerisi değildir.