Cirodan net kâra giden köprü
Gelir tablosunu yalnız en alttaki net kâr satırından okumayın. Satıştan satış maliyetini çıkarınca brüt kâra; faaliyet giderleri ve ilgili kalemler sonrasında faaliyet sonucuna ulaşırsınız. Finansman ve vergi etkileri net sonucu değiştirebilir. Bir şirketin satışları büyürken faaliyet kârı düşüyorsa fiyat, ürün karması, girdi maliyeti veya giderler üzerinde durmak gerekir. Kalemlerin sunumu sektöre ve muhasebe standardına göre değişebileceği için dipnot açıklamasını okuyun.
Örnek: satış büyüdü, marj geriledi
Varsayımsal satışlar 100’den 120 milyon TL’ye, brüt kâr 30’dan 32 milyon TL’ye çıksın. Satış artışı %20, brüt kâr artışı yaklaşık %6,67’dir. Brüt marj %30’dan %26,67’ye iner. Şirket daha çok satış yapmış olsa da her 100 TL satıştan kalan brüt tutar azalmıştır. Bu sonuç doğrudan kötü yönetim kanıtı değildir: indirim, yeni ürün, geçici maliyet veya kur etkisi olabilir. Rakamın nedenini segment ve maliyet açıklamalarından araştırın.
Net kârın kalitesini ayırın
Varlık satış geliri, ertelenmiş vergi etkisi veya kur kazancı net kârı yükseltebilir; bunların her dönemde tekrarlanacağı varsayılmamalıdır. Faaliyet sonucu ile net kârın farklı yönlerde gitmesi özellikle açıklama gerektirir. Şirketin sunduğu düzeltilmiş kârı kullanıyorsanız hangi giderlerin çıkarıldığını yazın. Sürekli tekrarlayan bir giderin her yıl ‘tek seferlik’ sayılması karşılaştırmayı zayıflatır. Muhasebe kârını nakit tahsilatıyla eşitlemeyin.
Çeyrek, yıl ve fiyat düzeyi
Mevsimsel işletmelerde bir çeyreği önceki çeyrekle kıyaslamak yanıltabilir; aynı çeyreğin önceki yılını da görün. Yıl içi kümülatif rapordan tek çeyrek çıkarmak için önceki kümülatif dönemi aynı kapsamda çıkarın. Enflasyon muhasebesi veya raporlama para birimi değişmişse düzeltmenin karşılaştırmalı dönemlere uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin. Nominal ciro büyümesini otomatik olarak satış hacmi artışı diye okumayın: fiyat artışı da ciroyu yükseltir.
Sonraki inceleme için kontrol listesi
Rapor dönemi ve kapsamı; satış büyümesi; brüt ve faaliyet marjı; finansman yükü; vergi oranı; tek seferlik kalemler; pay sayısı ve hisse başına kâr birlikte kaydedilmelidir. Ardından nakit akışında kârın tahsilata dönüşüp dönüşmediğine bakın. Sektör karşılaştırmasında banka ile sanayi şirketinin marjlarını aynı ölçü sanmayın. Amaç tek bir ‘iyi’ yüzde bulmak değil, kârın hangi işten ve hangi koşullarda geldiğini anlamaktır.
Kaynaklar ve ileri okuma
Sayısal örnekler açıklama amacıyla kurulmuş senaryolardır; şirket verisi, banka teklifi veya güncel vergi oranı değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme ve finansal eğitim amaçlıdır. Kişisel yatırım tavsiyesi, alım veya satım önerisi değildir.