Kâr ile nakit neden ayrılır?
Bir satış gelir tablosuna girdiğinde müşterinin ödeme yapmış olması şart değildir. Vadeli satış alacak yaratabilir; stok alımı nakit tüketirken giderin kayda geçmesi farklı zamanda gerçekleşebilir. Amortisman ise o dönemde yeni ödeme gerektirmeyen bir muhasebe gideridir. Nakit akışı bu zaman farklarını görünür kılar. Kârlı şirketin nakit sıkışıklığı yaşaması ya da düşük kârlı şirketin geçici olarak güçlü nakit göstermesi bu yüzden mümkündür.
Üç bölüm, üç farklı soru
İşletme nakdi ana faaliyetin para üretimini; yatırım nakdi varlık alım-satımını; finansman nakdi kredi, sermaye, geri ödeme ve dağıtımı gösterir. Kasadaki artışın hangi bölümden geldiğini mutlaka ayırın. Yeni krediyle artan nakit, müşteri tahsilatından gelen nakitle aynı şey değildir. Yatırım bölümünün eksi olması da tek başına kötü değildir: üretim kapasitesi için yapılan harcama gelecekte gelir yaratabilir. Harcamanın niteliği ve finansmanı belirleyicidir.
Örnek: pozitif kâr, zayıf serbest nakit
Varsayımsal net kâr 50 milyon TL, amortisman 15 milyon TL ve işletme sermayesinde nakit kullanımı 40 milyon TL olsun. Diğer kalemlerin olmadığı basitleştirilmiş örnekte işletme nakdi 25 milyon TL’dir. Yatırım harcaması 30 milyon TL ise işletme nakdi eksi yatırım harcaması tanımıyla serbest nakit −5 milyon TL olur. Şirket zarar yazmamıştır; fakat bu dönemde yatırım ihtiyacını faaliyet nakdiyle tamamen karşılayamamıştır.
Tek döneme bakmanın tuzağı
Alacak tahsilatının öne çekilmesi veya tedarikçi ödemesinin ertelenmesi bir dönemin işletme nakdini güçlendirebilir. Stok birikimi ise yeni sezon hazırlığıysa her zaman kalıcı sorun değildir. Birkaç dönemi birlikte izleyin; alacak, stok ve borç günlerini iş modeline göre değerlendirin. İşletme nakdi/net kâr oranı faydalı bir uyarı olabilir ancak net kâr sıfıra yakınken oran anlamını kaybeder. Tek bir eşiği tüm şirketlere uygulamayın.
Serbest nakit tanımını açık bırakmayın
Serbest nakit standart tek satırlı bir muhasebe kalemi değildir; şirketler farklı düzeltmeler kullanabilir. Karşılaştırmada kullandığınız formülü belirtin, kira ödemelerini ve satın almaları nasıl ele aldığınızı yazın. Banka gibi farklı iş modellerinde sanayi şirketi formülünü mekanik uygulamayın. Son kontrolde dönem başı nakit, toplam nakit değişimi ve kur etkisinin dönem sonu nakde bağlandığını görün. Nakit akışı fiyat hedefi değil, finansman dayanıklılığı incelemesidir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Sayısal örnekler açıklama amacıyla kurulmuş senaryolardır; şirket verisi, banka teklifi veya güncel vergi oranı değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme ve finansal eğitim amaçlıdır. Kişisel yatırım tavsiyesi, alım veya satım önerisi değildir.